ЖЕР ЭЛЕКТРОМАГНИТИЗМ ПРОЦЕССИНИН КОМПОНЕНТИ КАТАРЫ ЖОГОРКУ АТМОСФЕРАДАГЫ РАЗДАНИЯЛАР
##semicolon##
Жогорку атмосфералык разряддар, кызыл спрайттар, эльфтер, көк агымдуу агымдар, ионосфера, Жердин магнит талаасы, Лоренц күчү, глобалдык электр чынжырыАннотация
Бул макалада Жердин глобалдык электр чынжырынын ажырагыс компоненттери катары бийик тоолуу электр разряддарынын (спрайттар, эльфтер жана джеттердин) физикалык мүнөзү каралат. Авторлор бул кубулуштар күн күркүрөгөн булуттардын чокусунан ионосферага оң заряддын өтүшүн камсыз кылат, ал эми кадимки сызыктуу чагылган планетанын бетине терс зарядды өткөрөт деп божомолдошот. "Эльфтердин" пайда болуу механизмине өзгөчө көңүл бурулат, ал төмөнкү ионосферадагы заряддалган аймактардын ортосундагы чек арада иондордун интенсивдүү рекомбинациясы менен түшүндүрүлөт.
##submission.citations##
1. Омуркулов Т.А. и др. Грозы как составная часть генерации глобального электрического и магнитного полей Земли: Вестник Иссык-Кульского университета № 35: – Каракол 2013.
2. Фейнман Р. Лейтон Р., Сэндс М.. Фейнмановские лекции по физике: Пер. с англ. – М.: Мир, 1977.
3. Омуркулов Т.А. Сущность магнитного поля Земли: Вестник ИссыкКульского университета № 25: – Каракол 2010.
