КАМБАРАТА ГЭС-1НИН НЕГИЗГИ КУРУЛУШТАРЫНЫН АЙМАГЫНДАГЫ ГЕОРИСКТЕР
##semicolon##
ГЭС дамбасы, суу сактагыч, жер көчкү жана таш кулоо, карстАннотация
Нарын дарыясында курулуп жаткан Камбар-Ата ГЭС-1 (КГЭС-1) негизги курулуштарынын аймагындагы кооптуу экзогендик геологиялык процесстерге тоо тектердин бир жолку кулашы жана жылышы түрүндөгү эңкейиштердеги гравитациялык массалардын жылыштары (таш кулоолору, жер көчкүлөр, таш кулоолору, бузулуулар, шөгүүлөр) кирет. Суу сактагычты толтурууда жер көчкү жана таш кулоолордун активдүүлүгү күчөшү мүмкүн. Мындай эбегейсиз жер көчкү көп баскычтуу (каскаддык) геокатастрофаларды жаратышы мүмкүн, бул Нарын ГЭС каскадынын гидротехникалык курулуштарынын иштөө режиминин бузулушуна алып келиши мүмкүн. Бул макалада жакында бекитилген техникалык-экономикалык негиздемени (ТЭН) эске алуу менен Камбар-Ата ГЭС-1нин негизги структураларынын зонасында геологиялык тобокелдиктерге жаңыланган баа берилген.
##submission.citations##
1. Strom A., Abdrakhmatov K. Rockslides and rock avalanches in Central Asia: Distribution, Morphology, and Internal Structure. Elsevier, 2018. – 449 рр.
2. Жигарев С.Д. «Строительство ГЭС в Киргизии и Таджикистане — преступное легкомыслие» // ИА «Regnum» 08 сентября 2009. https://regnum.ru/news/polit/1203508.html
3. Торгоев И.А. Оползневые процессы и риски на территории Кыргызстана. Бишкек: ОсОО OretaGroup, 2023. – 548 стр
4. Strom A.L. Effects of rockslides and rock avalanches on hydropower schemes in the Naryn River valley // https://www.researchgate.net/publication/288261185.
5. Миколайчук А. Планируемые сюрпризы Нарынского каскада // Вестник Международного университета Кыргызстана, 2016, №1(29). – с.60-67
6. Варга А.А. Анализ ошибок в оценке геологической среды при гидротехническом строительстве // Сборник научных трудов Гидропроекта 1982. Вып. 82.- с. 30-36
7. Torgoev I., Nijazov R., Havenith H.-B. Tien-Shan landslides triggered by earthquakes in Pamir-Hindukush zone // In Margottini C., Canuti P. and K. Sassa (Eds.), Landslide science and Practice, vol. 5. Springer Verlag, Berlin Heidelberg, 2013– pp 191–197.
8. Havenith H-B., Abdrakhmatov K., Torgoev I., Ischuk A. et al. Earthquakes, landslides, dams and reservoirs in the Tien Shan, Central Asia // Proceedings of the Second World Landslides Forum – 3-7 October 2011, Rome – pp 27-32
