КУМТӨР КЕНИНИН БОРБОРДУК КАРЬЕРИНИН КАПТАЛДАРЫНДАГЫ ЖАРАКА ЗОНАЛАРЫНЫН АЙМАКТАРЫНДАГЫ ТОО ТЕКТЕРИНИН ФИЗИКАЛЫК -МЕХАНИКАЛЫК КАСИЕТТЕРИН ИЗИЛДӨӨНҮН НАТЫЙЖАЛАРЫ
##semicolon##
Кумтөр, кен, касиеттери, тек, калдык, туруктуулук, каптал, карьер, кен, үлгүАннотация
Макалада Кумтөр алтын кенинин тоо тектеринин физикалык-механикалык касиеттерин изилдөөнүн методдору, натыйжалары жана корутундулары жана методдору берилген. Кумтөр кенинин Борбордук карьеринин жаракалуу айрым участокторунан тандалып алынган тоо-тектердин жогорку бекемдик жана деформациялык мүнөздөмөлөрү тектоникалык жаракалардын жанында калдык чыңалуунун бар экендигин көрсөтүп турат. Изилдөөлөрдүн натыйжасында боз, кочкул боз көмүртектүү филлит үлгүлөрүндө калдык чыңалуулар анча чоң эмес (максималдуу маани 17 МПа), ал эми боз, кочкул боз филлиттин үлгүлөрүндө олуттуу калдык чыңалуу (50 МПа) бар экендиги аныкталган. Кумтөр кенинин Борбордук бөлүгүнүн капталындагы жаракалуу участокторунун тоо-тектери бир тектүү эмес кысылуучу жана чоюлуучу калдыктуу чыңалууларды камтый тургандыгы аныкталган, ал чыңалуулар шахтанын көптөгөн тоо-тектеринде иш жүзүндө бири-бири менен тең салмактуулукта болот. Кендин борбордук бөлүгүнө тиешелүү участоктору үчүн тоо тулкусуна таасир этүүчү кошулуп аракеттенген чыңалууларды поляризациялык-акустикалык ыкманы колдонуу менен, эксперименталдык түрдө аныкталган гравитациялык түзүүчүлөр, ошондой эле калдык чыңалуулардын чоңдугун жана белгилерин эске алуу менен аныктоо сунушталат.
##submission.citations##
1. Тажибаев К.Т. Напряжения, процессы деформации и динамического разрушения горных пород (в двух томах. Т.1) [Текст] / К.Т. Тажибаев. –Бишкек: Издательство Алтын Принт, 2016. – 352 с.
2. Тажибаев К.Т. Поляризационно–акустический метод определения остаточных и действующих напряжений горных пород [Текст] / К.Т. Тажибаев, Д.К. Тажибаев // Горный информационно-аналитический бюллетень (научно-технический журнал) №11. - Москва: Издательство «Горная книга», 2015 –– С.153–16.
3. Тажибаев К.Т. О методологии определения остаточных и действующих напряжений в горных породах с применением поляризованных ультразвуковых волн [Текст] / К.Т. Тажибаев, М.С. Акматалиева, Д.К. Тажибаев // Материалы Кыргызской секции 9 – международного симпозиума «Фундаментальные и прикладные проблемы науки». Том 2. – М.: РАН, 2016. – С. 39–46.
4. Чунуев И.К. Опыт работы в условиях высокогорья на примере золоторудного месторождения Кумтор / И.К.Чунуев / /Доклады Круглого стола на тему О состоянии и перспективах развития горнодабывающей отрасли в КР, 2012.
