АНИЗОТРОПТУК ТҮЗҮЛҮШКӨ ЭЭ ЖАНТАЙЫҢКЫ ЖЕРДЕГИ ТОПУРАКТЫ МОДЕЛДӨӨ
##semicolon##
анизотроптук топурак, жер көчкү, чектүү элементтер ыкмасы (ФЭМ), Гук закону, транстропикалык чөйрө, Мор-Кулон критерийи, чыңалуу-деформация абалы (ЧДА), таяныч дубалАннотация
Бул макалада жантайыңкы катмарлуу анизотроптук топурактардагы жер көчкү процесстерин алдын ала айтуу боюнча актуалдуу маселе каралат. Автор Кыргызстан менен Казакстандагы (Алматы облусу) катастрофалык жер көчкүлөрдүн мисалдарын келтирип, калктуу конуштарды коргоого илимий мамиле кылуунун зарылдыгын негиздейт. Макалада жалпыланган Гук закону менен сүрөттөлгөн транстропикалык чөйрө катары топурактын математикалык модели келтирилген. Геостатикалык чыңалуу талаасын эсептөө үчүн төрт бурчтуу изопараметрдик элементтерди колдонуу менен чектүү элементтер ыкмасы (ЧЭМ) колдонулат. Жантайыңкы катмарлардын ортосундагы контакт зоналарына ылайыкташтырылган Мор-Кулон критерийи боюнча жантайыңкы катмарлардын туруктуулугу бааланат. Изилдөөнүн илимий жаңылыгы "индукцияланган анизотропия" менен таяныч дубалдарды куруу концепциясын негиздөөдө жана инженердик курулмалардын максималдуу туруктуулугун камсыз кылуу үчүн изотроптук тегиздиктин оптималдуу жантайыңкылыгын издөөдө жатат.
##submission.citations##
1. Ержанов Ж.С., Айталиев Ш.М., Масанов Ж.К. Сейсмонапряженное
состояние подземных сооружений в слоистом анизотропном массиве. – Алма-Ата: Наука, 1980. –206 с.
2. Баймахан Р.Б. Расчет сейсмонапряженного состояния подземных
сооружений в неоднородной толще методом конечных элементов. (под ред. Айталиева Ш.М.).– Алматы, 2002., – 232с
