СУМСАР-ШЕКАФТАРА ТОО РАЙОНУНДАГЫ КОРКУНУЧТУУ ТАБИГЫЙ ПРОЦЕССТЕР ЖӨНҮНДӨ
##semicolon##
Табигый кырсыктар, геомеханикалык тобокелдик, жер көчкү коркунучу, тоо-кен казуу аймагы, Чаткал району, Шекафтар, техногендик таасир, жантайыңкы тоолордун туруктуулугу, өзгөчө кырдаалдарды көзөмөлдөөАннотация
Бул макалада Кыргызстандын Сумсар-Шекафтар тоо-кен районундагы кооптуу жаратылыш процесстери (КТП) каралат. Авторлор геомеханикалык процесстерди кооптуу жана кооптуу эмес деп классификациялап, антропогендик өзгөргөн рельефтеги жер көчкүлөрдүн, таш кулоолордун жана аскалардын кыйратуучу таасирине көңүл бурушат. Макалада 1990-жылдары табигый факторлордун жана антропогендик ишмердүүлүктүн (суу түтүктөрүнөн жана сугат каналдарынан агып кетүүлөр) айкалышынан улам күчөгөн Шекафтар жер көчкүсүнүн тарыхы жана динамикасы кеңири каралат. Чаткал районундагы экзогендик процесстердин активдешүүсүнүн потенциалдуу жерлеринин болжолдуу тизмеси келтирилген, анда белгилүү бир тобокелдик аймактары (турак жай имараттары, жолдор) жана зарыл болгон коргоо чаралары көрсөтүлгөн.
##submission.citations##
1. Кошоев М.К. Опасные природные явления Кыргызстана. – Бишкек: Илим, 1996.
2. Мониторинг, прогнозирование опасных процессов и явлений на территории Кыргызской республики (Изд.8-е с изм. и доп.) Б., МЧС, 2011 – 718с.
3. Геоэкологическая безопасность и риск природно-техногенных ка-тастроф на территории Кыргызстана. // Сост. И.А.Торгоев, Ю.Г.Алешин, Б.Б.Молдобаева. – Бишкек: Жэка лтд., 1999г.
