ОПТИКАЛЫК АКТИВДҮҮ ҮЛГҮНҮН БИР ОКТУУ КЫСЫЛЫШЫНЫН АСТЫНДА ЧЫҢАЛУУ БӨЛҮШТҮРҮЛҮШҮ КАЛДЫК ЧЫҢАЛУУЛАР МЕНЕН
##semicolon##
Континуум механикасы, тоо тектеринин басымы, калдык чыңалуулар, оптикалык активдүү материал, поляризация-оптикалык ыкма, бир октуу кысуу, чыңалууну кайра бөлүштүрүү, релаксация, тоо тектеринин бекемдигиАннотация
Бул макалада ички калдык чыңалууларды камтыган катуу оптикалык активдүү үлгүдөгү чыңалуунун кайра бөлүштүрүлүшүн эксперименталдык изилдөөнүн жыйынтыктары келтирилген. Жылуулук менен иштетүүдөн пайда болгон калдык чыңалуу талааларынын тышкы, узак мөөнөттүү кысуу жүктөмү менен өз ара аракеттенүүсүн изилдөө үчүн поляризация-оптикалык анализ колдонулган. Автор төрт айлык мезгил ичинде моделдин вертикалдык жана горизонталдык кесилиштериндеги негизги нормалдуу жана максималдуу жылышуу чыңалууларынын өзгөрүү динамикасын талдайт. Узак мөөнөттүү жүктөм чоюлуу чыңалууларынын олуттуу жогорулашына жана вертикалдык кесилиш боюнча алардын таасир зоналарынын кеңейишине алып келери, бул жаракалардын пайда болуу коркунучу жогору болгон зоналарды түзөрү аныкталган. Алынган маалыматтар татаал тектоникалык тарыхы бар реалдуу тоо тектеринин массивдериндеги геомеханикалык процесстердин механизмдерин жакшыраак түшүнүүгө мүмкүндүк берет.
##submission.citations##
Л. Мюллер. Инженерная геология (Механика скальных массивов) Изд. «Мир», Москва, 1971. С. 254.
2. И.И. Бугаков. Ползучесть полимерных материалов. //Изд. Наука, Москва. -1973. –С.286].
3. Р.И. Хаимова-Малькова. Методика исследования напряжений поляризационно-оптическим методом. Изд.»Наука», Москва. 1970. С.114.
4. И.Т. Айтматов, Казакбаева Г.О. Моделирование взаимодействия остаточных напряжений с напряжениями от внешних сил в твер-дых оптически-активных образцах. Труды Всероссийской конф. «Геодинамика и напряженное состояние недр Земли», посвящен-ной 80-летию ак. М.В. Курлени (с участием иностранных ученых) (3-2 октября 2011 г.). В II т. Т. I. — Новосибирск: Ин-т горного де-ла им. Н.А. Чинакала СО РАН, 2011. С. 55-60с.
5. Г.О. Казакбаева. Взаимодействие остаточных напряжений с по-лями напряжений от внешних вертикальных и горизонтальных нагрузок. В сб. /Современные проблемы механики сплошных сред, выпуск 16. - Бишкек, 2012г. С. 233-238.
