КУМТӨР БИЙИК ТООДОГУ КЕНДЕГИ ГЕОТЕХНИКАЛЫК КӨЙГӨЙЛӨР ЖАНА АЛАРДЫН ЭКОНОМИКАЛЫК ЖАНА ЭКОЛОГИЯЛЫК КЕСЕПЕТТЕРИ
##semicolon##
Кумтөр, бийик тоолуу кен, геотехникалык мониторинг, карьердин дубалынын туруктуулугу, Давыдов мөңгүсү, мөңгүлөргө техногендик таасирлер, түбөлүк тоң, жер көчкүлөр, таш кулоолор, экологиялык тобокелдиктерАннотация
Бул макалада Кумтөр бийик тоолуу алтын кенин (Тянь-Шань, Кыргызстан) иштетүү учурунда пайда болгон маанилүү геотехникалык маселелер талданат. Автор үч негизги тобокелдик факторун карайт: Борбордук ачык карьердин түндүк-чыгыш дубалынын массалык урашы, Давыдов мөңгүсүнөн муз жана тоо массивдеринин тоо-кен зонасына жылышы жана Чоң-Сарытөр дарыясынын өрөөнүндөгү муз жана тоо тектеринин үйүндүлөрүнүн активдүү кыймылы. Гляциологиялык жана геокриологиялык шарттарды (түбөлүк тоң жана мөңгү динамикасы) баалабай коюу менен байланышкан долбоорлоо каталарына өзгөчө көңүл бурулат. Макалада антропогендик таасирлердин, ири жарылуулардын жана климаттын өзгөрүшүнүн ачык карьердин дубалдарынын туруктуулугуна тийгизген таасири жөнүндө маалыматтар келтирилген, ошондой эле инфраструктуранын деформациясы жана ири масштабдуу музду кайра жүктөө зарылдыгы менен байланышкан олуттуу экономикалык жоготуулар жана экологиялык коркунучтар бааланат.
##submission.citations##
1. Thalenhorst H., Redmond D., Raponi T.R., Vdovin V., Technical Report on the Kumtor Gold Project Kyrgyz Republic for Centerra Gold Inc. De-cember 20th, 2012. – 179 pp.
2. Bruce I., Redmond D., Thalenhorst H. Technical Report on the 2007 Year-End Mineral Reserves and Resources Kumtor Gold Mine Kyrgyz Re-public for Centerra Gold In. and Cameco Corporation. Toronto, Canada Strathcona Mineral Services Limited. March 28, 2008. Toronto, Canada. – 163 pp.
3.Роджерс Т. Золотодобывающее предприятие «Кумтор»-флагман гор-ной промыщленности Кыргызстана //Горный журнал. 2001, №4. – с. 1-8.
4. Горбунов А.П., Ермолин Е.Д., Северский Э.В. и др. Отчёт по научно-исследовательской работ «Мерзлотно-геологические условия и про-гноз их изменения при эксплуатации месторождения Кумтор» .Якутск-Алма-Ата. 1988. – 118 с.
5. ОТЧЁТ Государственной комиссии по проверке и изучению соблю-дения ЗАО «Кумтор оперейтинг компании» норм и требований по раци-ональному использованию природных ресурсов, охране окружающей среды, безопасности производственных процессов и социальной за-щите населения. Бишкек «Учкун», 2013. – с. 258-308.
6. Bjerrum L. and Jorstad F. Stability of Rock Slopes in Norway // Publ. Norges Geotekniska Institut (Oslo). 1968, No. 79. – 1-11 pp.
7. Льюис Э., Макни Д., Кутузов Б.Н. и др. Изучение сейсмического воз-действия массовых взрывов на борта карьера рудника «Кумтор» // Гор-ный журнал. 2006, №8.- с.4850
8. Торгоев И.А., Алёшин Ю.Г., Айтматов И.Т. Оценка рисков и прогноз развития гляциальных процессов на высокогорном руднике Кумтор (Кыргызстан) // Проблемы снижения природных опасностей и рисков: Материалы Международной научно-практической конференции «ГЕ-ОРИСК-2012». –Москва: РУДН, 2012, т.2. – с.72-77.
9. Куьмичёнок В.А. Отвалы горной породы на леднике Давыдова (хр. Акшыйрак, Тянь-Шань).// Лёд и снег. 2012, №1 (117). – с.95-104.
10. Василенко Е.В., Громыко А.Н., Дмитриев Д.Н., Мачерет Ю.Я. Строе-ние ледника Давыдова по данным радиозондирования и термобурения // МГИ. 1988. Вып.41.- с. 180-187.
11. Горбунов А.П., Северский Э.В. Скорости и деформации каменных глетчеров. // Криосфера Земли, 2010, т. XIV, № 1, с. 69–75.
12. Годовой отчёт «Кумтор оперейтинг компани» по охране окружаю-щей среды, 2009. – с. 74-76.
