БИЙИК ТОО ШАРТТАРЫНДА МИНЕРАЛДЫК КЕНДЕРДИ ЧЫГАРУУНУ НАТЫЙЖАЛУУ ӨНДҮРҮҮНҮ ГЕОМЕХАНИКАЛЫК КОЛДОО МАСЕЛЕЛЕРИ
##semicolon##
геомеханикалык колдоо, бийик тоолуу чөкмөлөр, чыңалуу-деформация абалы, массивдин туруктуулугу, сейсмикалык таасир, мөңгү калдыктарынын үймөктөрүАннотация
Кыргызстандагы бийик тоолуу минералдык кендерди (Кумтөр, Макмал, Жерүй жана башкалар) иштетүүнүн коопсуздугун жана экономикалык натыйжалуулугун аныктоочу негизги геомеханикалык маселелер талданат. Вертикалдык чыңалуудан бир топ ашып кеткен горизонталдык тектоникалык чыңалуулар менен мүнөздөлгөн жогорку жаракалуу тоо тек массивдеринин өзгөчө чыңалуу-деформация абалы аныкталат. Массалык жарылуулардан жана табигый жер титирөөлөрдөн келип чыккан динамикалык жүктөмдөрдү, сезондук түбөлүк тоңдун жана мөңгүлөрдүн эришинин таасирин комплекстүү эске алуу жана бош тектерди жабык мейкиндиктерде сактоо учурунда үзгүлтүксүз геомеханикалык мониторингди уюштуруу зарылдыгы негизделет.
##submission.citations##
1. Иофис М.А., Милетенко И.В. Состояние и совершенствование инженерно-технического обеспечения освоения недр. // Научно-техническое обеспечение горного производства. т.68 часть 1, Алматы -2004г. – с. 204-206.
2. Кожогулов К.Ч. Диагностика концентратов напряжений в массивах пород горноскладчатых областей. // Известия Национальной академии наук КР № 2/3, - Бишкек -2003г.
3. Айтматов И.Т., Кожогулов К.Ч., Ялымов Н.Г., Ялымов Р.Н. Формирование полей напряжений в массиве пород горных районов. // Научно-техническое обеспечение горного производства. т.68, ч.1, Алматы -2004г.
4. Мамбетов Ш.А. Прогнозирование и контроль напряженно-деформированного состояния массива пород в высокогорных районах. Фрунзе, Илим, 1987г., с.246
5. Мосинец В.Н. Дробящее и сейсмическое действие взрыва в горных породах. – М:, Недра, 1976г.
6. Усманов С.Ф., Нифадьев В.И. Особенности разработки высокогорных месторождений. // Вестник КРСУ – Бишкек, 2009г., №4 - с.171-174.
7. Коваленко В.А., Воробьев А.Е., Усманов С.Ф., Чунуев И.К., Дуйшеналиев Ж. Оценка устойчивости отвалов высокогорного карьера Кумтор при отсыпке их на леднике. // Горный журнал - Москва, 2002г., № 1 с.34-36.
8. Кожогулов К.Ч., Никольская О.В., Диких А.Н. Геомеханические проблемы отвалообразования на ледниках. // Геомеханика в горном деле, Екатеринбург, 2005г.
