ЖАНТАЙГАН КАНАЛДАРДАГЫ СУЙУКТАРДЫН СТАЦИОНАРДЫК АГЫМЫ УЧУН БЕРНУЛЛИНИН ТЕНДЕМЕЛЕРИ
##semicolon##
тайыз суу теңдемелери, үзгүлтүксүз толкундар, жантайган канал, туруксуз агым, Бернулли теңдемелериАннотация
Макалада жантайган каналдар боюнча суюктуктун агымынын туруксуз агымын каралган. Агым менен үзгүлтүксүз толкундардын кинетикалык энергияларынын суммасы, ал эми агымдын потенциалдык энергиясы ар кандай кесим үчүн туруктуу бойдон кала тургандыгы көрсөтүлгөн. Жалпак түбү бар жантайыңкы каналдардагы суюктуктун агымынын динамикасын сүрөттөгөн негизги математикалык модель тайыз суу теңдемелеринин системасы болуп саналат. Туруксуз агымда агымдын ылдамдыгы агымдын узундугу боюнча үзгүлтүксүз толкундардын ылдамдыгынын өзгөрүшүнө пропорционалдуу өзгөрөт. Эгерде агымдын ылдамдыгынан үзгүлтүксүз толкундардын ылдамдыгын алып таштаса, тайыз суу теңдемесинин негизиндеги туруксуз агым үчүн Бернуллинин теңдемеси аткарыла тургандыгы көрсөтүлгөн. Алынган туюнтма кыймылдуу суюктуктун энергиясынын сакталуу мыйзамын, ошондой эле агымдын ар кандай участокторундагы агымдын орточо ылдамдыгы, басымы жана үзгүлтүксүз толкундардын ылдамдыгы ортосундагы байланышты көрсөтөт.
##submission.citations##
1. Петросян А.С. Дополнительные главы теории мелкой воды // Федеральное государственное бюджетное учреждение науки Институт космических исследований Российской академии наук (ИКИ РАН). Серия Механика, управление и информатика. – Москва, 2014. – 64 с.
2. Мекенбаев Б.Т. Автомодельное решение динамики гравитационных потоков в наклонных каналах / Б.Т.Мекенбаев, Ч.Т.Дуйшеналиев // Прикаспийский журнал: Управление и высокие технологии. – Астрахань, 2016. - №3. – С. 59-70.
3. Дуйшеналиев Т.Б. Автомодельное решение уравнения мелкой воды / Т.Б.Дуйшеналиев, Б.Т.Мекенбаев, Ш.Макеева // Наука, новые технологии Кыргызстана. - №4. – Бишкек. - №4, 2015. – С. 26-27.
4. Мекенбаев Б.Т. Трансформация уравнения мелкой воды над ровным дном / Б.Т.Мекенбаев, Ч.Т.Дуйшеналиев, Б.И. Ишенбекова // Инновационная наука в глобализующемся мире. Материалы IV Международной научно-практической конференции. Уфа, 15-16 марта 2017 г. – Уфа, 2017. – С. 81-86.
5. Дуйшеналиев Ч.Т. Решение уравнения мелкой воды преобразованием Лежандра / Ч.Т.Дуйшеналиев, Б.Т.Мекенбаев, Б.И.Ишенбекова, Тологон кызы Керемет // Современные проблемы механики. Научно-технический журнал. - №35 (1). – Бишкек, 2019. – С. 46-52.
6. Дуйшеналиев Т.Б. уравнения Бернулли для нестационарного течения мелкой воды / Т.Б.Дуйшеналиев, Б.Т.Мекенбаев, К.К.Орозов // Горный журнал. Т. 1, 2020. – С. 98-102.
7. Богомолов С.В. Моделирование волн на мелкой воде методом частиц / С.В. Богомолов, Е.В. Захаров, С.В. Зеркаль // Математическое моделирование. Т. 14. - № 3, 2002. – С. 103-116.
8. Самедов С.А. Оценка последствий при разрушении гидротехнических сооружений / С.А.Самедов, М.Ю.Стриганова // Пожарная безопасность: проблемы и перспективы. Т. 1. - № 9, 2018. – С. 790-793.
